اوراق قرضه با بازده بالا یا High-Yield Bonds نوعی اوراق بدهی هستند که معمولاً توسط شرکتهایی با رتبه اعتباری پایینتر منتشر میشوند. این اوراق به دلیل ریسک بالاتر، سود یا بازده بیشتری نسبت به اوراق دارای رتبه سرمایهگذاری ارائه میدهند. به همین دلیل، در بازارهای مالی به آنها اوراق قرضه پرریسک یا گاهی اوراق قرضه ناخواسته نیز گفته میشود.
دلیل اصلی بازده بالاتر این اوراق، افزایش احتمال نکول است. نکول زمانی رخ میدهد که صادرکننده اوراق نتواند سود دورهای یا اصل بدهی را در زمان مقرر پرداخت کند. بنابراین سرمایهگذار در برابر پذیرش ریسک بیشتر، انتظار دریافت بازده بالاتری دارد.
اوراق قرضه با بازده بالا چگونه تعریف میشود؟
اوراق قرضه از نظر کیفیت اعتباری به دو گروه کلی تقسیم میشوند: اوراق دارای رتبه سرمایهگذاری و اوراق زیر رتبه سرمایهگذاری. اوراقی که رتبه اعتباری آنها پایینتر از سطح سرمایهگذاری باشد، معمولاً در دسته اوراق با بازده بالا قرار میگیرند.
بر اساس معیارهای رایج رتبهبندی، اوراقی که از سوی S&P و Fitch رتبه BB+ یا پایینتر داشته باشند، در گروه غیرسرمایهگذاری یا پرریسک قرار میگیرند. در سیستم Moody’s نیز رتبه Ba1 یا پایینتر معمولاً معادل همین سطح محسوب میشود. در مقابل، رتبه BBB- و بالاتر در S&P و Fitch و رتبه Baa3 و بالاتر در Moody’s معمولاً در گروه رتبه سرمایهگذاری قرار دارد.
چرا این اوراق بازده بالاتری دارند؟
شرکتهایی که اوراق با بازده بالا منتشر میکنند، معمولاً از نظر مالی با ریسک بیشتری همراه هستند. ممکن است بدهی بالایی داشته باشند، در مرحله رشد سریع باشند، سابقه اعتباری محدودی داشته باشند یا با مشکلات مالی مواجه شده باشند. به همین دلیل، برای جذب سرمایهگذار مجبورند نرخ سود بالاتری پیشنهاد کنند.
به زبان ساده، هرچه ریسک بازپرداخت بدهی بیشتر باشد، سرمایهگذار برای خرید آن اوراق بازده بیشتری مطالبه میکند. این رابطه میان ریسک و بازده، یکی از اصول پایهای بازارهای مالی است.
انواع اوراق قرضه با بازده بالا
اوراق با بازده بالا معمولاً به دو دسته مهم تقسیم میشوند:
فرشتگان سقوطکرده
فرشتگان سقوطکرده یا Fallen Angels اوراقی هستند که در ابتدا رتبه سرمایهگذاری داشتهاند، اما به دلیل ضعف وضعیت مالی شرکت صادرکننده، کاهش سودآوری، افزایش بدهی یا شرایط نامناسب اقتصادی، رتبه اعتباری آنها کاهش یافته و وارد محدوده پرریسک شدهاند.
ستارههای در حال ظهور
ستارههای در حال ظهور یا Rising Stars به اوراق شرکتهایی گفته میشود که هنوز در محدوده پرریسک قرار دارند، اما وضعیت مالی آنها در حال بهبود است. اگر عملکرد شرکت ادامه پیدا کند، ممکن است رتبه اعتباری آن در آینده ارتقا یابد و وارد سطح سرمایهگذاری شود.
مزایای اوراق قرضه با بازده بالا
مهمترین مزیت این اوراق، امکان دریافت بازده بالاتر نسبت به اوراق کمریسکتر است. برای سرمایهگذارانی که تحمل ریسک بیشتری دارند، اوراق با بازده بالا میتوانند بخشی از سبد سرمایهگذاری را به درآمد ثابت با سود بالاتر اختصاص دهند.
مزیت دیگر این اوراق، امکان تنوعبخشی به پرتفوی است. برخی سرمایهگذاران از صندوقهای اوراق با بازده بالا برای ایجاد تعادل میان داراییهای کمریسک و داراییهای پرریسکتر استفاده میکنند. البته این تنوعبخشی فقط زمانی مفید است که میزان ریسک بهدرستی مدیریت شود.
ریسکهای اوراق قرضه با بازده بالا
با وجود جذابیت بازده، این اوراق بدون ریسک نیستند. مهمترین ریسکهای آنها عبارتاند از:
ریسک نکول
ریسک نکول مهمترین خطر این اوراق است. اگر شرکت صادرکننده نتواند تعهدات مالی خود را انجام دهد، سرمایهگذار ممکن است بخشی از سود یا حتی اصل سرمایه خود را از دست بدهد. به همین دلیل، بررسی وضعیت مالی شرکت، جریان نقدی، میزان بدهی و رتبه اعتباری اهمیت زیادی دارد. FINRA نیز اوراق با بازده بالا را به دلیل ریسک اعتباری بیشتر، پرریسکتر از اوراق دارای رتبه سرمایهگذاری معرفی میکند.
ریسک نوسان قیمت
قیمت اوراق با بازده بالا معمولاً نسبت به اوراق دارای رتبه سرمایهگذاری نوسان بیشتری دارد. در دورههایی که نگرانی از رکود اقتصادی یا ضعف شرکتها افزایش مییابد، سرمایهگذاران ممکن است از این اوراق خارج شوند و قیمت آنها کاهش پیدا کند.
ریسک نرخ بهره
قیمت اوراق قرضه معمولاً با نرخ بهره رابطه معکوس دارد. زمانی که نرخ بهره بازار افزایش مییابد، قیمت اوراق قدیمی که سود پایینتری پرداخت میکنند ممکن است کاهش پیدا کند. البته اوراق با بازده بالا علاوه بر نرخ بهره، به وضعیت اعتباری شرکتها و شرایط اقتصادی نیز حساس هستند.
ریسک نقدشوندگی
برخی اوراق با بازده بالا بهراحتی و با سرعت بالا معامله نمیشوند. در شرایط بحرانی بازار، ممکن است فروش این اوراق با قیمت منصفانه دشوار شود. این موضوع بهویژه برای سرمایهگذارانی که به نقدشوندگی سریع نیاز دارند، اهمیت زیادی دارد.
چگونه میتوان در اوراق با بازده بالا سرمایهگذاری کرد؟
سرمایهگذاری در این اوراق معمولاً به دو روش انجام میشود: خرید مستقیم اوراق و سرمایهگذاری از طریق صندوقها.
در روش خرید مستقیم، سرمایهگذار اوراق یک شرکت مشخص را خریداری میکند. این روش نیازمند دانش مالی، بررسی دقیق صورتهای مالی، رتبه اعتباری و شرایط اوراق است. به همین دلیل، برای بسیاری از سرمایهگذاران خرد، روش سادهای محسوب نمیشود.
روش دوم، سرمایهگذاری از طریق صندوقهای سرمایهگذاری مشترک یا ETFهای اوراق با بازده بالا است. این صندوقها مجموعهای از اوراق مختلف را در سبد خود نگهداری میکنند و به دلیل تنوع بیشتر، ریسک وابستگی به یک شرکت خاص را کاهش میدهند. با این حال، صندوقها نیز بدون ریسک نیستند و ممکن است در دورههای افت بازار با کاهش قیمت مواجه شوند.
اثر افزایش نرخ بهره بر اوراق با بازده بالا
افزایش نرخ بهره میتواند باعث کاهش قیمت اوراق قرضه شود؛ زیرا اوراق جدید با نرخ سود بالاتر منتشر میشوند و جذابیت اوراق قدیمی کمتر میشود. با این حال، اثر نرخ بهره بر اوراق با بازده بالا همیشه ساده و یکطرفه نیست.
اگر افزایش نرخ بهره به دلیل رشد اقتصادی و بهبود درآمد شرکتها باشد، ممکن است بخشی از اثر منفی نرخ بهره با کاهش نگرانی درباره نکول جبران شود. اما اگر نرخ بهره بالا باعث فشار مالی بر شرکتهای بدهکار شود، ریسک نکول افزایش پیدا میکند و قیمت اوراق با بازده بالا میتواند تحت فشار بیشتری قرار بگیرد.
جمعبندی
اوراق قرضه با بازده بالا میتوانند برای سرمایهگذارانی که به دنبال بازده بیشتر هستند، جذاب باشند؛ اما این بازده بالاتر در برابر پذیرش ریسک بیشتر به دست میآید. مهمترین ریسکهای این اوراق شامل نکول، نوسان قیمت، تغییرات نرخ بهره و نقدشوندگی پایینتر است.
پیش از سرمایهگذاری در این اوراق، باید وضعیت مالی شرکت صادرکننده، رتبه اعتباری، شرایط اقتصادی، افق زمانی سرمایهگذاری و میزان ریسکپذیری خود را بررسی کنید. برای بسیاری از سرمایهگذاران خرد، استفاده از صندوقهای متنوع اوراق با بازده بالا میتواند گزینهای مناسبتر از خرید مستقیم اوراق منفرد باشد؛ با این حال، این صندوقها نیز ریسک زیان دارند و نباید بدون بررسی انتخاب شوند.
